الوقت - هفتمین دور مذاکرات مستقیم میان لبنان و رژیم صهیونیستی در حالی در شهر رم ایتالیا آغاز شده که پس از ماهها گفتوگو، نه اشغال بخشهایی از جنوب لبنان پایان یافته، نه حملات نظامی صهیونیستها متوقف شده و نه دولت بیروت توانسته تضمینی برای اجرای تعهدات طرف مقابل دریافت کند. در چنین فضایی، مخالفان این روند معتقدند تجربه تاریخی نشان داده که تل آویو از مذاکرات بیش از آنکه برای حل اختلافات استفاده کند، آنها را به ابزاری برای تحمیل واقعیتهای میدانی و تثبیت دستاوردهای نظامی خود تبدیل کرده است.
مذاکرات جدید که با میانجیگری آمریکا از ۴ تا ۶ اوت در رم برگزار میشود، بر اجرای توافق چارچوبی، گسترش مناطق موسوم به «پایلوت»، استقرار ارتش لبنان در جنوب، حل اختلافات مرزی، خروج نیروهای اشغالگر و حرکت به سمت یک توافق متمرکز است. اما بررسی روند شش دور گذشته نشان میدهد بخش قابل توجهی از تعهداتی که قرار بود تنش را کاهش دهد، همچنان روی کاغذ باقی مانده است و صهیونیستها حاضر به اجرای تعهدات خود نیستند.
خروجی که هرگز کامل نشد
یکی از اصلیترین محورهای مذاکرات، خروج نیروهای اشغالگر از مناطق اشغالی جنوب لبنان بود؛ موضوعی که دولت لبنان آن را پیششرط تثبیت آتشبس میداند. با این حال، رژیم صهیونیستی همچنان حضور نظامی خود را در برخی مناطق و ارتفاعات راهبردی حفظ کرده و روند عقبنشینی را به شروط امنیتی جدید و موضوع خلع سلاح حزبالله گره زده است.
در مقابل، ارتش لبنان اعلام کرده است که عملیات و حملات مداوم رژیم صهیونیستی، استقرار کامل نیروهای لبنانی در جنوب را با مانع روبهرو کرده است. این وضعیت باعث شده اجرای توافق وارد چرخهای شود که در آن هر طرف، طرف مقابل را به عمل نکردن به تعهدات متهم میکند.
مذاکرات در سایه ادامه عملیات نظامی
یکی از مهمترین انتقادها به روند کنونی این است که مذاکرات هیچگاه موجب توقف اشغالگری رژیم صهیونیستی نشده است. حتی همزمان با آغاز دور هفتم گفتوگوها، گزارشها از ادامه انفجارهای گسترده، تخریب زیرساختها و عملیات ارتش اشغالگر در جنوب لبنان حکایت دارد.
رسانههای بینالمللی گزارش دادهاند که ارتش اسرائیل در روزهای منتهی به مذاکرات رم، با استفاده از حجم زیادی مواد منفجره، عملیات تخریب در مناطق جنوبی لبنان را ادامه داده؛ اقدامی که با اعتراض مقامهای لبنانی روبهرو شده و از سوی آنان مغایر با روح توافق و اعتمادسازی توصیف شده است.
از نگاه بسیاری از تحلیلگران لبنانی، ادامه این عملیات پیام روشنی دارد؛ اینکه رژیم صهیونیستی حاضر نیست تا پیش از تحقق کامل اهداف خود، حضور نظامی و آزادی عملش در جنوب لبنان را کنار بگذارد و این برخلاف خواست مردم لبنان است.
تجربه تاریخی؛ بیاعتمادی ریشهدار
بیاعتمادی مردم لبنان به وعدههای صهیونیستها تنها به مذاکرات اخیر محدود نیست. از اشغال جنوب لبنان در سال ۱۹۸۲ تا عقبنشینی سال ۲۰۰۰ و جنگ ۲۰۰۶، همواره مسئله اشغال نظامی صهیونیستها در جنوب لبنان، تجاوزهای مرزی و نقض حاکمیت لبنان یکی از مهمترین محورهای تنش بوده است.
لبنان بارها رژیم صهیونیستی را به نقض حریم هوایی، حملات فرامرزی و اشغال برخی نقاط مرزی متهم کرده و گفته است که تلآویو حتی پس از توافقهای آتشبس نیز به عملیات نظامی خود ادامه داده است. همین سابقه باعث شده بخش مهمی از افکار عمومی لبنان نسبت به هرگونه توافق مستقیم با تل آویو با دیده تردید نگاه کند.
حزبالله: مذاکره مستقیم، ننگ ابدی
در چنین شرایطی، شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان نیز موضعی صریح علیه روند مذاکرات اتخاذ کرده است. وی تأکید کرده است که «مذاکره مستقیم با اسرائیل ننگی ابدی برای لبنان خواهد بود» و مقاومت هرگز مشروعیت رژیمی را که همچنان بخشهایی از خاک لبنان را در اشغال دارد و به حملات خود ادامه میدهد، نخواهد پذیرفت.
از نگاه حزبالله، تجربه چند دهه گذشته نشان داده است که رژیم صهیونیستی تنها زمانی از مناطق اشغالی عقبنشینی کرده که با فشار میدانی و هزینههای نظامی روبهرو شده و مذاکرات بهتنهایی نتوانسته این رژیم را به اجرای کامل تعهداتش وادار کند.
شیخ نعیم قاسم در سخنرانی خود به مناسبت اربعین حسینی نیز تاکید کرد: امروز معتقدیم که مذاکرات مستقیم برای لبنان چیزی جز ننگ، خواری، ناکامی و امتیازدهیهای پیدرپی به همراه نداشته است. دشمن طی ۱۵ ماه گذشته بر راهبرد نابودی تدریجی مقاومت تکیه کرده و با بهکارگیری همه ابزارهای شیطانی تلاش کرده است مسیر و حرکت ما را هدف قرار دهد. وی با انتقاد از عملکرد مسئولان لبنان عنوان کرد: با این روند، حاکمیت سیاسی لبنان هیچ دستاوردی برای کشور به ارمغان نخواهد آورد. دولت لبنان باید به حاکمیت ملی، تقویت ارتش لبنان، عقبنشینی دشمن از سرزمینهای اشغالی، بازسازی، رسیدگی به پرونده بندر، انجام تحقیقات و بازگرداندن اموال سپردهگذاران توجه کند. بدون آنکه چیزی در مقابل به دست آورید، برای آمریکا و اسرائیل اعتبار و مشروعیت فراهم نکنید.
فشار آمریکا و اهداف فراتر از آتشبس
ایالات متحده که نقش میانجی این مذاکرات را برعهده دارد، از ابتدا اعلام کرده هدف مذاکرات تنها تثبیت آتشبس نیست، بلکه خلع سلاح حزبالله، استقرار کامل ارتش لبنان در جنوب و حرکت به سمت یک توافق امنیتی پایدار نیز در دستور کار قرار داردو
این موضوع باعث شده منتقدان در لبنان معتقد باشند مذاکرات بیش از آنکه بر توقف اشغال و پایان حملات اشغالگران متمرکز باشد، بر تغییر موازنه داخلی لبنان و محدود کردن نقش مقاومت تمرکز کرده است.
با این حال با گذشت هفت دور مذاکره، هنوز خروج کامل نیروهای اشغالگر از جنوب لبنان محقق نشده، حملات نظامی ادامه دارد و اختلاف بر سر اجرای تعهدات پابرجاست. این وضعیت موجب شده مخالفان مذاکرات استدلال کنند که روند کنونی، دستکم تا این مرحله، نتوانسته رژیم صهیونیستی را به اجرای کامل تعهدات مورد انتظار لبنان وادار کند و بیشتر به مدیریت بحران انجامیده تا حل آن.
